Potrącenia i egzekucje z emerytur i rent – jak je realizujemy

Emerytura lub renta co do zasady w całości trafiają do osoby uprawnionej. W niektórych sytuacjach możemy jednak potrącić część świadczenia - na przykład wtedy, gdy masz:

• zaległe składki z działalności gospodarczej,
• alimenty,
• długi egzekwowane przez komornika,
• nienależnie pobrane świadczenia, które trzeba zwrócić.

Zasady potrąceń są dokładnie określone w przepisach. Mają one dwa cele:

• umożliwić spłatę zaległych zobowiązań,
• jednocześnie zapewnić Ci środki niezbędne do życia.

Poniżej wyjaśniamy:

• jakie potrącenia i egzekucje możemy realizować,
• jaką część świadczenia możemy potrącić,
• czym jest kwota wolna od potrąceń,
• co oznacza zbieg potrąceń,
• kiedy przekazujemy świadczenie do masy upadłości,
• z jakich świadczeń nie wolno dokonywać potrąceń i egzekucji.

Co odliczamy z emerytury i renty

Z Twojego świadczenia najpierw odliczamy:

• składkę zdrowotną – 9% kwoty brutto,
• zaliczkę na podatek dochodowy – jeśli świadczenie przekracza 2500 zł brutto.

Dopiero po tych odliczeniach możemy wykonywać potrącenia lub egzekucje innych należności.

Wysokość potrąceń i kwotę, która podlega egzekucji ustalamy od kwoty brutto, czyli przed odjęciem składki zdrowotnej i zaliczki na podatek dochodowy.

Co możemy potrącić ze świadczeń i w jakiej kolejności

Ze świadczeń możemy potrącić:

• świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej, świadczenia wypłacone za okres, za który przysługuje prawo do wypłaty świadczenia wyższego lub wybranego albo więcej niż jednego świadczenia, podlegające rozliczeniu przez zaliczenie na poczet tego świadczenia lub świadczeń; kwoty zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia oraz świadczenia rehabilitacyjnego, zaliczone na poczet emerytury przyznanej za okres, za który zostały pobrane,
• kwoty nienależnie pobranych emerytur, rent i innych świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczeń społecznych,
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń uzupełniających dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń postojowych,
• nieopłacone należności z tytułu składek, do których poboru jesteśmy zobowiązani,
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych i świadczeń dobry start,
• kwoty nienależnie pobranego świadczenia honorowego z tytułu ukończenia 100 lat życia,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie: należności alimentacyjnych, należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego oraz należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej,
• należności alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż należności alimentacyjne, należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego oraz należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej,
• kwoty nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych lub pielęgnacyjnych, świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie, a także kwoty zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za okres, za który przyznano dodatek pielęgnacyjny,
• kwoty nienależnie pobranego dodatku weterana poszkodowanego,
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń wyrównawczych,
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego,
• kwoty nienależnie pobranego świadczenia wspierającego,
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń „aktywny rodzic”,
• zasiłki wypłacone z tytułu pomocy społecznej, jeżeli przy wypłacie zastrzeżono ich potrącanie, oraz zasiłek stały lub zasiłek okresowy wypłacone na podstawie przepisów o pomocy społecznej za okres, za który przyznano emeryturę lub rentę,
• zasiłki i świadczenia wypłacone na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za okres, za który przyznano prawo do emerytury lub renty,
• kwoty z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej (DPS), zakładach opiekuńczo-leczniczych (ZOL) lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO) – na wniosek dyrektorów tych placówek.

Potrącenia realizujemy według kolejności podanej na powyższej liście.

W jakiej wysokości możemy realizować potrącenia

Potrącenia mogą wynosić:

• do 60% świadczenia – w przypadku należności alimentacyjnych egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego,
• do 50% świadczenia – w przypadku należności egzekwowanych związanych z odpłatnością za pobyt w DPS, ZOL, ZPO,
• do 25% świadczenia – w przypadku innych egzekwowanych należności.

Dodatkowe limity:

Potrącenia nie mogą przekroczyć 50% świadczenia, jeśli dotyczą m.in.:

• świadczeń wypłaconych zaliczkowo lub wymagających rozliczenia,
• nienależnie pobranych świadczeń (emerytur, rent, świadczeń uzupełniających, postojowych, rodzinnych, pielęgnacyjnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia „aktywny rodzic”, świadczenia wspierającego),
• nieopłaconych składek,
• świadczenia honorowego z tytułu ukończenia 100 lat życia,
• zasiłków z pomocy społecznej oraz świadczeń z przepisów o bezrobociu.

Potrącenia mogą wynosić do 60%, jeśli dotyczą alimentów potrącanych na wniosek wierzyciela.

Potrącenia mogą wynosić do 65%, jeśli dotyczą opłat za pobyt w DPS, ZOL lub ZPO na wniosek dyrektora placówki.

Co to jest kwota wolna od egzekucji i potrąceń i ile wynosi

Kwota wolna od egzekucji i potrąceń to część Twojej emerytury lub renty, której nie można zająć. Jej wysokość zależy od rodzaju potrącanej należności i jest co roku waloryzowana od 1 marca.

Kwoty wolne od egzekucji i  potrąceń od 1 marca 2026 r.:

339,76 zł

– gdy potrącamy opłaty za pobyt w DPS, ZOL, ZPO.

849,42 zł

– gdy potrącamy:

• należności alimentacyjne i typu alimentacyjnego (np. należności z funduszu alimentacyjnego, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego),
• alimenty potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie tytułu egzekucyjnego, który przedstawił.

1121,28 zł

– gdy potrącamy m.in.:

• świadczenia wypłacone zaliczkowo lub wymagające rozliczenia,
• nienależnie pobrane emerytury, renty i inne świadczenia z ZUS,
• nienależnie pobrane świadczenia: uzupełniające, postojowe, rodzinne, pielęgnacyjne, wychowawcze, „Dobry start”, „aktywny rodzic”, wspierające, wyrównawcze, z funduszu alimentacyjnego,
• nieopłacone składki,
• świadczenie honorowe z tytułu ukończenia 100lat życia ,
• dodatek weterana,
• zasiłki z pomocy społecznej,
• zasiłki i świadczenia z przepisów o bezrobociu.

1401,57 zł

– gdy potrącamy inne należności niż alimentacyjne i typu alimentacyjnego oraz te związane z kosztami pobytu w DPS, ZOL lub ZPO.

Pamiętaj!
Zawsze musimy pozostawić Ci kwotę wolną od egzekucji i potrąceń.

Zbieg egzekucji – co robimy z potrąconymi kwotami

Zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej (lub kilku administracyjnych)

Jeśli potrącone kwoty nie wystarczają na pokrycie wszystkich należności, przekazujemy je organowi egzekucyjnemu, który pierwszy dokonał zajęcia – a w razie niemożności ustalenia pierwszeństwa – organowi, który dokonał zajęcia w wyższej kwocie.

Gdy pojawia się spór, który organ powinien dalej prowadzić egzekucję:

• zatrzymujemy potrącone kwoty w depozycie,
• czekamy na informację, który organ egzekucyjny jest właściwy do dalszego prowadzenia sprawy,
• po otrzymaniu tej informacji przekazujemy zgromadzone środki do wskazanego organu.

Zbieg egzekucji sądowych

Jeśli potrącone kwoty są zbyt małe, aby pokryć należności, przekazujemy je dopiero po otrzymaniu postanowienia, które wskazuje właściwego komornika. Do tego czasu środki pozostają w depozycie Zakładu. Po otrzymaniu postanowienia, środki zgromadzone w depozycie przekazujemy w najbliższym możliwym terminie do właściwego komornika.

Zasady potrąceń przy zbiegu egzekucji

Jeśli jednocześnie potrącamy różne należności na podstawie tytułów wykonawczych, obowiązują następujące limity:

1. Zbieg potrąceń typu alimentacyjnego i innych należności

Łączne potrącenia z Twojego świadczenia nie mogą przekroczyć:

• 60% świadczenia – gdy potrącane są należności alimentacyjne,
• 50% świadczenia – gdy potrącane są należności inne niż alimentacyjne,
• 25% świadczenia – gdy potrącane są inne egzekwowane należności.

2. Zbieg potrąceń za pobyt w DPS na wniosek Dyrektora Placówki, ZOL lub ZPO z innymi potrąceniami

Łączne potrącenia nie mogą przekroczyć:

• 70% świadczenia.

Co w sytuacji gdy syndyk wystąpi o przekazywanie świadczenia do masy upadłości

Jeśli pobierasz emeryturę lub rentę i sąd ogłosił Twoją upadłość, syndyk może zwrócić się do nas o przekazywanie części Twojego świadczenia do masy upadłości – czyli majątku przeznaczonego na spłatę wierzycieli.

Musimy wtedy przekazać syndykowi tę część świadczenia, która pozostaje po:

• odliczeniu składki zdrowotnej,
• odliczeniu podatku,
• wykonaniu potrąceń, które mają pierwszeństwo (np. alimentów potrącanych na wniosek wierzyciela).

Kwota, którą przekazujemy syndykowi nie może przekroczyć 25% Twojego świadczenia brutto, a jednocześnie musimy zachować kwotę wolną od potrąceń, która od 1 marca 2026 r. wynosi 1121,28 zł.

Z jakich świadczeń nie możemy robić potrąceń

Nie dokonujemy potrąceń z:

• dodatku pielęgnacyjnego,
• dodatku dla sierot zupełnych,
• dodatku pieniężnego do renty inwalidów wojennych,
• dodatku dla weterana poszkodowanego,
• świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,
• ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robot górniczych,
• renty socjalnej i dodatku dopełniającego wypłacanego w wysokości 50%,
• refundacji składek OC i AC,
• tzw. trzynastej emerytury,
• tzw. czternastej emerytury.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2025 r. poz. 1749 ze zm. )
• Kodeks o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268)